Мысы ныр йæ хъизæмæрттæ

 Абоны бон нæ хæствæллад Ирыстоны зæххыл, æвæццæгæн, иу адæймаг дæр нæй ахæм, кæй зæрдæ нæ бакæрзы 2008 азы 8 августы цауты рæмысгæйæ, не ‘ркæлынц йæ цæстысыгтæ æмæ нæ баризы йæ буар. Уæлдай тынгдæр уыцы бонтæ бандæвтой уæд ам, Хуссар Ирыстоны чи уыд, уыцы адæмыл, йæхи удæй мæлæты хæдфарсмæ чи лæууыд, чи федта й æхи цæстытæй йæ адæмы туджы лæсæнтæ, Гуырдзыйы лæгсырдты æнæуд, æнæзæрдæ лæгмар митæ æмæ йæ Ирыстоны пиллон арты судзгæйæ, уыдоныл.
Раст уыцы тугуарæн бонты Абайты чысыл хур Адикыл цыд æрмæстдæр æртæ мæйы. Кæд йæхæдæг уыцы бонты цаутæн ницы æмбæрста, уæд йæ ныййарджытæ та сæ чысыл хуры тыххæй бавзæрстой бирæ тас æмæ маст. 7-æм августы Адик йæ мад Альминæимæ уыд йæ ныййарджыты хæдзары БАМ-ы.

Горæтмæ гуырдзыйы ‘рдыгæй æхст куы сарæх, уæд Альминæ йæ мад æмæ йæ чысыл хуримæ ныххызтысты ныккæндмæ. Уым уыдысты райсоммæ æмæ стæй схызтысты сæ фатермæ. Æнхъæлдтой, раздæрау та боныгон афтæ тынг æхст нæ уыдзæн, зæгъгæ, фæлæ уæдмæ «Град»-ы нæмыг æрхауд раст сæ бирæуæладзыгон хæдзары раз. Чысыл Адик хуыссыд диваны уæлæ, нæмыджы уылæнтæй хæдзар ныррызт æмæ Светæмæ афтæ фæкаст, ома, кæлгæ кæны. Йæ тыхстæй саби бахъахъхъæнæн хуыздæр амал ницы ссардта æмæ, къæсхуыртæ сылгоймаг, рогау фелвæста къæлæтджын æмæ йæ сабийыл æрдæлгом кодта…
Бахъуыд та сæ фæстæмæ ныккæндмæ ныххизын. Фæлæ сæм чысыл фæстæдæр уырдæм æрбакалд бирæ дон, горæты сæрмæ Архы доны былтæ гуырдзыйы хæдтæхæг куы спырх кодта, уæд. Афтæ та се ‘нахъом сабийы сæ цæнгтыл фæдардтой æнæхъæн æхсæв уæрагмæ доны лæугæйæ. Уый фæстæ, кæмæн куыд йæ бон уыд, афтæ сæхи Цæгаты ‘рдæм исын райдыдтой адæм, кæд гуырдзыйы лæгсырдтæ æхстой фæндæгты, уæддæр. Чысыл Адикы дæр йæ мад, йæ мады мад æмæ фыд нывæрдтой дзаумæтты сумкæйы æмæ араст сты Къусреты къуылдымтыл Зары фæндагмæ. Ахæм ихуарæгау æхстыты бын æргом цæугæйæ кæм уыд, бырæгау кодтой. «Афтæ фыдæбонгæнгæ барвæзтыстæм цавæрдæр хъæумæ. Мæ тыхстæй йæ зонгæ дæр нæ бакодтон, кæдæм. Гуырдзыйы хæдтæхджытæ нæ сæрмæ сау халæттау ратæх-батæх кодтой æмæ мах дæр бадтыстæм æмбæхстæй, цалынмæ нæ нæ саби æххормагæй нæ батыхсын кодта, уæдмæ», - зæгъы Светæ. Хæдзарæй рацæугæйæ, уыдон ферох кодтой сывæллонæн хæринаг рахæссын æмæ ныр фезмæлæн ничердæм уыд, æртæмæйон саби та уый кæм æмбæрста æмæ куыдта æххормагæй. Лидзæг адæм тынг бирæ уыд уыцы бынæтты. Æрбамбырдтæ-иу сты, кæрæдзи ныфсæй ныфсджындæр уæм, зæгъгæ. Светæ мын куыд зæгъы, афтæмæй сын уыцы зын уавæрты баххуыс кодта иу хуыцуасконд сылгоймаг: «Сабийы кæуынмæ куыдтон мæхæдæг дæр æмæ мæ чызг дæр, махæн нæ бон ницы уыд хæринаг самал кæнынæн, фæлæ табу Хуыцауæн, хæларзæрдæ адæм кæдфæнды дæр вæййы. Æз уыцы рæстæджы хъуыстон æрмæстдæр мæ хъæбулы кæуын æмæ мæм афтæ каст, уый æнæхъæн Ирыстоныл кæуы… æмæ куыдтон æз дæр… Немæ цы сылгоймæгтæ уыд, уыдонæй сæ иу дардмæ суыдта фос, ахъуызыд, йæ уд рауæлдай кæнгæйæ æмæ йæм цы чысыл мигæнæн уыд, уым æрбахаста æхсыр – судзгæ арвы бын æрдыгъта тарст хъуджы!
Хæст хæст у, фæлæ хъæбулы уд та хи удæй адджындæр у. Чысыл Адикы фыд бахъуызыд æввахсдæр хæдзармæ æмæ рахаста фæтæгены лампæ æмæ æфсæйнаг кружкæ. Уæдмæ уал сабийы æххормаг сайдтам донæй. Стæй лампæйыл æхсыр æсфыхтам, æмæ йын æй бадардтам пластмас авджы сæрæй. Афтæ дарддæр дæр фыдæбонгæнгæйæ æрхæццæ стæм Цæгат Ирмæ. Мæнæн фесæфтысты мæ дзабыртæ, мæ къæхтæ уыдысты туджы амæхст, - радзырдта нын Хъуылымбегты Светæ.
Уæдæ ныр ахæм диссæгтæ куыд хъуамæ ферох уой ацы адæмы зæрдæтæй, куыд æмæ кæд хъуамæ байгас уой ирон адæмы зæрдæйы хъæдгæмттæ.
Табу Хуыцауæн, æртæмæйдзыд æнахъом саби, ахæм тухитæ бавзарыны фæстæ абон у æнæниз, цæуы йыл æртæ азы æмæ у дзырдарæхст, æвзыгъд сывæллон. «Æз ныр бузныг зæгъын, уыцы фæндагыл махæн чи баххуыс кодта, йæхæдæг тыхст уæвгæйæ, уыцы Гуыцмæзты Мурат æмæ абон дæр йæ ном кæмæн нæ зонæм, уыцы æнæуд, хъæбатыр сылгоймагæн. Уадз, уый хуызæн адæм фылдæр уæд Ирыстоны», - зæгъы нын Светæ.
Макуыуал уæд хæст!
ХУЫГАТЫ Миленæ